عباس قديانى
117
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
مجبور كرد كه در بند خزر يعنى راهى كه از خراسان به ماد مىرفت مشغول مرزدارى شوند . اين شاه شهر خارا كسى را كه برخى با شهرستانك كنونى تطبيق كردهاند در رى بنا نهاد . لقب او به يونانى فيلادلفوس يعنى دوستار برادر بود . اشك چهاردهم فرهاد چهارم ( 37 - 2 ق . م . ) . پس از مرگ پاكور ، فرهاد چهارم را جانشين خود ساخته از سلطنت كنار گرفت . همينكه فرهاد پادشاه شد ، برادران خود را بكشت و چون ارد او را ملامت كرد ، پدر را نيز به دنبال آنان فرستاد . وى به بيداد و ستم خود بر رعيت ادامه مىداد كه در اين وضع مردم بر او شوريده و تيرداد نامى را به شاهى نشانيدند . فرهاد گريخته به پادشاه سكاها پناه برد و پس از چندى بار ديگر به كمك آنها به پادشاهى نشست . امپراتور روم براى استوار ساختن دوستى بين دو كشور كنيزكى ايتاليايى كه « مويزا » نام داشت به عنوان هديه براى فرهاد فرستاد . بر اثر اين حسن نيت قريب يكصد سال بين دو كشور جنگ موقوف شد . فرهاد از اين زن رومى فرزندى پيدا كرد كه او را فرهادك ناميدند و همين پسر بود كه پدرش را زهر داد ، با مادر روميش بر تخت نشست . اشك چهارم فرى ياپت ( 196 - 181 ق . م . ) ( از پادشاهان اسكانى ) . وى پس از پدر بر تخت نشست و مدت پانزده سال در پارت به آسودگى و آرامش پادشاهى كرد . زيرا در زمان او پادشاهان باختر متوجه هند بودند و با اشكانيان در صلح مىزيستند . سلوكيان نيز مشغول كشمكش با روميان شدند و توجهى به جانب مشرق نداشتند . اشك دوازدهم مهرداد سوم ( 60 - 55 ق . م . ) . وى پس از كشتن پدر بر تخت نشست و براى بازگرفتن ايالت كردون ( كردستان ) به ارمنستان لشكر كشيد و آن ايالت را پس گرفت ، اما در غياب او بزرگان ايران بر وى شوريده و برادرش ارد را بر تخت نشاندند . اشك دوم تيرداد اول ( 247 - 214 ق . م . ) ( از شاهان اشكانى ) . تيرداد اول پس از برادر شاه شد . وى 33 سال پادشاهى كرد و وضع خود را در برابر سلوكيان و پادشاهان باختر ( بلخ و افغانستان ) استوار ساخت . او پايتخت خويش را از شهر آساك كه در نزديكى عشقآباد كنونى بود به شهر هكاتم پيلس يا صد دروازه انتقال داد و خود را شاه بزرگ خواند . اشكانيان ، سال جلوس او يعنى 247 ق . م . را مبدأ تاريخ خود قرار دادهاند . تيرداد با پادشاه سلوكى ، « سلوكوس كالى نيكوس » جنگ كرد و او را شكست داد . سپس شهرى به نام دارا در نزديكى ابيورد كنونى بساخت و در پيرى درگذشت . اشك دهم سنتروك ( 86 - 67 ق . م . ) . ظاهرا برادر اشك ششم مهرداد اول است كه به يارى سكاها بر تخت نشست . اشك سوم اردوان اول ( 214 - 196 ق . م . ) ( از پادشاهان اشكانى ) . اردوان اول ، پس از پدر به تخت نشست . از اختلافات بين سلوكيها استفاده كرده به تسخير ولايت